Αντικύθηρα
Τα Αντικύθηρα βρίσκονται μεταξύ Κυθήρων και Κρήτης και αποτελούν ιδανικό τόπο ξεκούρασης και ηρεμίας, μέρος για αληθινές διακοπές χωρίς θόρυβο και πολυκοσμία. Το νησί ανήκει διοικητικά στην Περιφέρεια Αττικής (Ν.Α Πειραιά), γεωγραφικά στη Λακωνία και ιστορικά στα Επτάνησα. Συνδέεται με τακτικά δρομολόγια με τον Πειραιά (9,5ώρες), το Γύθειο Λακωνίας (5ώρες), τα Κύθηρα (2 ώρες), τη Νεάπολη Λακωνίας (4,5ώρες) και το Καστέλλι Κισσάμου της Κρήτης (2ώρες). Η πλειοψηφία των σημερινών κατοίκων έφτασαν στα Αντικύθηρα στα τέλη του 18ου και του 19ου αιώνα από την περιοχή της Κισσάμου και των Σφακίων της Κρήτης. Χάρτης Αντικυθήρων
Στο νησί σώζεται μια τειχισμένη πόλη, έκτασης περίπου 300 στρεμμάτων, που χρονολογείται από τα τέλη του 4ου έως τις αρχές του 1ου αιώνα π.Χ. Η ονομασία της κατά την αρχαιότητα ήταν Αίγιλα ή Αιγιλία από την οποία προήλθαν οι νεότερες ονομασίες του νησιού Λιοί και Σιγιλιό.
Τα τείχη της αρχαίας πόλης σώζονται σε όλο τους το μήκος και σε πολλά σημεία το σωζόμενο ύψος φτάνει τα 4,5m. Στο εσωτερικό της αρχαίας πόλης, η οποία εκτείνεται σε όλη την δυτική πλαγιά της χερσονήσου του “Κάστρου” σώζονται πολλά ίχνη τοίχων, αλλά και τα λατομεία από τα οποία κατασκευάστηκαν τα τείχη. Δυο κατασκευές, λαξευμένες στον βράχο είναι ιδιαίτερα σημαντικές λειτουργικά για την πόλη: α) ένας αρκετά μεγάλος νεώσοικος (γλίστρα) για την φύλαξη ενός πολεμικού (ή “πειρατικού”) πλοίου, ο μοναδικός στον ελλαδικό χώρο που σώζεται ολόκληρος και, β) ένας υπόσκαφος χώρος, ιερό ή ταφικό κατασκεύασμα που οι σημερινοί κάτοικοι τον ονομάζουν “Φυλακή”. Στο εσωτερικό του “Κάστρου” σώζονται, και αναμένουν την πλήρη αποκάλυψή τους, ιερά, σπίτια, βοηθητικές εγκαταστάσεις καθώς και αρχαίοι δρόμοι και μονοπάτια.
Η πόλη, όπως φαίνεται από τις επιγραφικές μαρτυρίες αλλά και από τα αρχαιολογικά ευρήματα, συμμετείχε στην πειρατική δραστηριότητα που ανέπτυξαν κατά την ελληνιστική εποχή οι κρητικές πόλεις. Από τις έως τώρα ανασκαφές διαπιστώνουμε ότι την κυριαρχία στο νησί πρέπει να είχε η πόλη της Δυτικής Κρήτης Φαλάσαρνα, της οποίας η πειρατική δράση ήταν γνωστή και η οποία καταστράφηκε, όπως και η Αίγιλα, κατά την εκστρατεία των Ρωμαίων, το 69-67 π.Χ., κατά της «Πειρατείας».
Στο μυχό του μικρού κολπίσκου του Ξηροποτάμου (που αποτελεί μια γραφικότατη παραλία), εκεί όπου τα αρχαία χρόνια λειτουργούσε το λιμάνι της Αιγίλας, σώζονται ακόμα τμήματα από τις δέστρες του, ενώ το 1880, κατά την διάρκεια εργασιών, είχε ανακαλυφθεί αφιερωματικό άγαλμα του Απόλλωνος Αιγιλιέως (εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών), καθώς και τμήματα του ιερού του θεού, που βρισκόταν στο λιμάνι. Στον χώρο του αρχαίου λιμανιού σώζονται τμήματα τοίχων που εκτιμάται ότι ανήκαν στο ιερό ή στις εγκαταστάσεις του λιμανιού.
Στη θάλασσα των Αντικυθήρων ανακαλύφθηκε το 1900 από Σύμιους σφουγγαράδες ένα αρχαίο ναυάγιο τεράστιας αρχαιολογικής και επιστημονικής σημασίας. Μέρος αυτού του αρχαιολογικού θησαυρού είναι και ο πασίγνωστος «Έφηβος των Αντικυθήρων» και ο «Υπολογιστής των Αντικυθήρων», που θεωρείται ότι είναι ο πρώτος υπολογιστής στην παγκόσμια ιστορία. Σύμφωνα με τους μελετητές του μηχανισμού, πρόκειται για ένα ημερολογιακό υπολογιστικό μηχάνημα του Ήλιου και της Σελήνης, που κατασκευάστηκε πιθανώς το 87π.Χ. και χρησιμοποιήθηκε το πολύ δύο χρόνια. Ίσως να κατασκευάστηκε στη Σχολή Ποσειδωνίου στη Ρόδο, ενώ το σχέδιο του μηχανισμού μοιάζει να ακολουθεί ακριβώς την παράδοση που είχε ξεκινήσει ο Αρχιμήδης στην κατασκευή των Πλανηταρίων. Το μεγαλύτερο μέρος του λεγόμενου και «Θησαυρού των Αντικυθήρων» εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.
Ο επισκέπτης του νησιού μπορεί να επισκεφθεί τον αρχαίο χώρο του «Κάστρου», ιδίως κατά τη διάρκεια των αρχαιολογικών ανασκαφών (Ιούλιος-Αύγουστος) και να ξεναγηθεί στην περιοχή από τους αρχαιολόγους και την ανασκαφική ομάδα. Επίσης άξια θαυμασμού είναι τα ξωκκλήσια του νησιού, οι ανεμόμυλοι, ένας από τους ελάχιστα σωζόμενους στην Ελλάδα Βυζαντινός νερόμυλος στον Ποταμό και το Φανάρι της Απολυτάρας, εξαίρετο μνημείο νεότερης αρχιτεκτονικής, που βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο του νησιού και χτίστηκε το 1926.
Το νησί βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, η οποία έχει μετατρέψει το παλαιό Δημοτικό Σχολείο στον πρώτο στην Ελλάδα Ορνιθολογικό Σταθμό, με σκοπό τη μελέτη των 200 περίπου ειδών πουλιών που έχουν καταγραφεί στα Αντικύθηρα και τις γύρω νησίδες. Επίσης, στο νησί βρίσκεται η μεγαλύτερη αποικία στη Μεσόγειο (το 10% του παγκόσμιου πλυθησμού) του Μαυροπετρίτη ή Βάρβακα (είδος γερακιού) και έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα NATURA της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους είναι η περιοχή της Καμαρέλας. Πρόκειται για ένα θαύμα της φύσης, όπου το μπάνιο στη θάλασσα γίνεται αληθινή απόλαυση. Επίσης, την πεντακάθαρη θάλασσα μπορείτε να απολαύσετε στην παραλία του Ξηροπόταμου και στα Χάλαρα.
Πανυγήρι Αγίου Μύρωνος
Η σημαντικότερη μέρα του χρόνου για τα Αντικύθηρα είναι το Πανυγήρι του Πολιούχου του νησιού Αγίου Μύρωνος, στις 17 Αυγούστου. Σύμφωνα με την παράδοση και διηγήσεις παλαιότερων Αντικυθηρίων, η εικόνα του Αγίου βρέθηκε στο νησί την περίοδο που αυτό ήταν τελείως έρημο, μεταξύ των ετών 1423-1782. Την εικόνα βρήκαν δύο κυνηγοί από την Κρήτη, οι οποίοι είχαν έρθει στα Αντικύθηρα για να κυνηγήσουν αγριοκάτσικα, τα οποία αφθονούσαν τότε στο νησί, όπως άλλωστε και σήμερα. Οι δύο αυτοί κυνηγοί είδαν ένα αγριοκάτσικο να βγαίνει από μια συστάδα θάμνων με το κεφάλι του βρεγμένο. Υποθέτωντας ότι υπάρχει νερό, παραμέρισαν τους θάμνους και ανακάλυψαν μια μικρή σπηλιά με «ολίγον, πλην εύγευστον ύδωρ», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται σε σχετική διήγηση, όπου βρήκαν την εικόνα του Αγίου Μύρωνος. Την τοποθέτησαν σε ένα εικονοστάσι που πρόχειρα κατασκεύασαν από πέτρες και έφυγαν για την Κρήτη. Ύστερα από μερικούς μήνες ήρθαν πάλι στα Αντικύθηρα με σκοπό να χτίσουν ένα μικρό Ναό προς τιμήν του Αγίου. Καθώς προχωρούσαν προς την περιοχή, όπου είχαν τοποθετήσει την εικόνα, είδαν ότι το εικονοστάσι δεν βρισκόταν στην τοποθεσία που το είχαν χτίσει, αλλά είχε μεταφερθεί στην τοποθεσία όπου σήμερα βρίσκεται ο Ναός του Αγίου. Θεώρησαν ότι ο Άγιος επιθυμούσε την ανέγερση του Ναού του στον συγκεκριμένο χώρο, όπως και έγινε. Στην αρχή ο Ναός ήταν πολύ μικρός, αργότερα όμως επεκτάθηκε και χτίστηκαν μερικά κελλιά, ενώ για μια περίοδο, σύμφωνα πάντα με τις ελάχιστες γραπτές μαρτυρίες που υπάρχουν, φιλοξένησε και Μοναχές.
Ο τρόπος του εορτασμού παραμένει εδώ και χρόνια παραδοσιακός. Από τις αρχές Αυγούστου, οι κάτοικοι κυνηγούν αγριοκάτσικα, τα οποία στις 16 και 17 του μήνα τα βράζουν και τα προσφέρουν στους προσκυνητές. Επίσης, οι γυναίκες του νησιού ζυμώνουν ψωμί, το οποίο ψήνουν στον παραδοσιακό φούρνο με ξύλα που βρίσκεται στο χώρο του Μοναστηριού. Για δύο ημέρες (16&17 Αυγούστου), οι κάτοικοι και επισκέπτες του νησιού (που πολλές φορές ξεπερνούν τα 1000 άτομα) εορτάζουν τον πολιούχο και προστάτη τους με πατροπαράδοτο κρητικό γλέντι, που περιλαμβάνει ζωντανή παραδοσιακή κρητική μουσική και χορό. Την παραμονή της εορτής τελείται ο Μέγας Πανυγηρικός Εσπερινός και στην συνέχεια πραγματοποιείται παραδοσιακό κρητικό γλέντι στο προαύλιο του Ναού. Ανήμερα της εορτής, μετά την Πανυγηρική Θεία Λειτουργία, γίνεται η λιτάνευση της εικόνας μέχρι το σπήλαιο της ευρέσεως, όπου τελείται Αγιασμός, αφού το σπήλαιο έχει ακόμα άφθονο νερό, από το οποίο υδρεύεται και ο οικισμός των Γαλανιανών εδώ και δεκαετίες. Το γλέντι συνεχίζεται μετά το πέρας της Λιτανείας μέχρι αργά το βράδυ.
Στα Αντικύθηρα υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια και ένας κοινοτικός ξενώνας. Για πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνείτε με την Κοινότητα και τον Αστυνομικό Σταθμό του νησιού.
Στα δύο γραφικά ταβερνάκια του Ποταμού, θα γευθείτε παραδοσιακές νοστιμιές, όπως το ντόπιο αγριοκάτσικο, το αγνό θυμαρίσιο μέλι του νησιού και το κρασί των Αντικυθήρων και φυσικά πεντανόστιμο ντόπιο ψάρι.
Η πρόσβασή στα Αντικύθηρα είναι πολύ εύκολη σε σχέση με τα περασμένα χρόνια. Τρεις ακτοπλοϊκές εταιρείες δραστηριοποιούνται αυτή την εποχή στην ευρύτερη περιοχή. Τα δρομολόγια και τις ώρες αφιξαναχωρήσεων μπορείτε να πληροφορηθείτε από το Λιμεναρχείο Αγίας Πελαγίας Κυθήρων (27360 33280), το Λιμενικό Φυλακίο Διακοφτίου Κυθήρων (27360 34222), καθώς και από τα Λιμεναρχεία Γυθείου, Νεάπολης, Κισσάμου, Καλαμάτας και το Κεντρικό Λιμεναρχείο Πειραιά, αλλά και τα ταξιδιωτικά γραφεία.
Το αλιευτικό καταφυγίο του νησιού, μέσα στον μεγάλο φυσικό κόλπο του Ποταμού, μπορεί να φιλοξενήσει τουριστικά και αλιευτικά σκάφη και φουσκωτά. Στον Ποταμό υπάρχει καρτοτηλέφωνο και το νησί καλύπτεται επαρκώς από όλα τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας. Στα Αντικύθηρα υπάρχει και ελικοδρόμιο, καθώς και γήπεδο μπάσκετ και βόλλεϋ. Το νησί διαθέτει καλό οδικό δίκτυο.
v ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ (Ποταμός)
Τηλ.: 27360 33004 (Πρόεδρος)
27360 31930 (Γραμματεία)
Email: info@antikythira.gr
v ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ (Ποταμός)
Τηλ. & Φαξ: 27360 33213
v ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ (Ποταμός)
Τηλ. & Φαξ: 27360 33767
v Ταχυδρομικό Πρακτορείο ΕΛ.ΤΑ.
Τηλ.: 27360 38143
v Λιμεναρχείο Αγίας Πελαγίας Κυθήρων
Τηλ.: 27360 33280
ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΧΑΡΧΑΛΑΚΗΣ
Erstellt von J.Zuberer Porfyra Travel (2004) e-mail: jzuberer@kythira.info